Hava Durumu
Aranan Kelime : Aramayı Bitir
Site İçi Arama
  Yard. Doc. Dr. Güler Demir

          gulerdemir2009@gmail.com
         ELEŞTİRİNİN EGOSANTRİK CAZİBESİ

İletişim dili, bireysel ve toplumsal yaşamımızın bağlarını ören ama bazen de o bağın örgülerini paramparça eden araçtır. Onu doğru kullanmak, ilke olarak sevgi ve saygı sınırlarını dikkate almayı gerektirir. İletişim süreçlerinde sıklıkla eleştirir ya da eleştiriliriz. Şüphesiz eleştirmeli, eleştirel düşünmeli ve eleştiriye açık olmalıyız. Ancak, eleştirmek yerden yere vurmak, kişinin benliğini zedelemek değildir. Bu türden eleştirilerin bedeli ağırdır.

Öğretmeni tarafından eleştirilen bir çocuk, öğretmenin kullandığı eleştiri dili, üslubu nedeni ile kendisini değersiz hissedebilir. Kendisini yetersiz, değersiz gören genç bir zihin, onu motive eden etmenler de azaldığında depresyona, mutsuzluğa sürüklenebilir hatta kişi intiharla yaşamına son verebilir.

Sanat, kültür ve bilim dünyasında üretileni eleştirmek, onu daha iyi, daha güzel duruma getirmek için sunulan bir katkı ise değerlidir. Ancak, çevremizde yaşananları gözlemlediğimiz zaman ne yazık ki durumun hiç de böyle olmadığını görürüz. Birkaç ender örnek dışında genellikle eleştirilerin arkasında kendi üretemediklerinin diğeri tarafından üretilmesine karşı tahammülsüzlük; üreten kişiye karşı duyulan antipati ya da nefretin vücut bulması, kendi iç dünyasının kavgalarının yansıması, diğerini eleştirerek kendini değerli hissetmek ve/ya da kendi bilirkişiliğini, otoritesini, (sözde) entelektüel kimliğini tescillemek arzusu; kısacası koskocaman bir ego ve pek çok etmen olabilir.

Eleştiri, eleştirel düşünme gibi olguların genellikle gelişimin ön koşulları olduğuna inanılır. Bu doğrudur da. Tarihte birkaç örneğe bakmamız dahi bunu anlamamıza yeter. Aristo, Laswell ve diğerlerinin iletişim konusundaki düşünceleri/modelleri,  Osgood, Gerbner ve pek çok kişi tarafından eleştirilmese idi, belki de bu gün dahi anlamakta zorlandığımız iletişim sürecinin bireysel, ruhsal, toplumsal, kültürel ve ekonomik boyutları içeren karmaşık arka planının önemi üzerinde düşünmeyecektik.

Eleştiriye konu olan Aristo ve diğerlerinin bilimsel düşünce ve felsefeye önemli katkıları yadsınamaz ancak doğrusal iletişim modellerinde dikkate almadıkları dönüt/iletiyi alan kişi ya da grupların duygu, düşünce ve tepkileri, onları yok saymak; derin bir bakışın yakalayacağı gibi, aslında, bireyi, onun haklarını yok saymak demekti. İşte bu nedenle onların eksik bıraktıkları bu önemli boşluğu diğerleri “eleştiri” aracılığı ile tamamladı.

Mesajların diğerleri tarafından nasıl değerlendirildiği, hangi ortam ve koşulların iletişimi etkilediği tartışılmasaydı, ne iletişim bilimi gelişebilir ne de insan hak ve özgürlükleri ve pek çok ilişkili konu gündeme yeterli bilinçle taşınabilirdi.  Bunun gibi yüzlerce örnek, eleştirinin katkılarını tescilleyebilir. Yapıcılığın göstergesi durumundaki kilit nokta ise bu örneklerde eleştirenin, o üründen yararlanarak ya da yararlanmadan, eleştirdiğinin karşısına daha doğru bulduğunu koymasıdır. Üretmeden eleştirmek en kolay olanıdır.

Eleştirmek aslında (sözcüğün etimolojik kökeni ile de uyumlu olarak) elemek; doğru ve güzel olan dışında kalanları dışarda tutmak amacını taşımalıdır. Elekte kalacak hiçbir doğru, yararlı olanın bulunamaması durumunda dahi eleştiren, eleştirdiğini ötekileştiren, aşağılayan, kalbini kıran bir sözlem geliştirmemelidir.

Bu, o kişinin umutlarını ve özgüvenini öyle bir yıkacaktır ki, belki de potansiyeli çok iyi şeyleri üretmeye elverişli iken, kendi elleri ile o potansiyeli yok edecektir. Eleştiride incitmeyen, yapıcı olmayı başaranlara dikkat edin sevgi ve merhamet dolu, en önemlisi de kendisi ile barışık kişilerdir. İlginç olan da en fazla kendisini sorgulayan ve eleştiriye açık kişiler de onlardır. Azsınız ama iyi ki varsınız! Umudumuz çoğalmanızda… 

Yorum Ekle


Eleştirinin Egosantrik Cazibesi Bataklığın Kıyısındaki Güçsüzlük Gün Gelir Devran Döner… Doğar doğmaz yaşlananlara! Neden mi Hümanist Eğitim? Başarı mı mutluluğu getirir, mutluluk mu başarıyı? Tanıdınız mı onları? SOMA’YA İLİŞKİN Tacizin Modern Yüzü Çevrimiçi Yaşamların Çevrimdışı Yüzleri